ประพฤติการณ์ของนายทองอิน รัตนเนตร์ เป็นแม่แบบของวรรณกรรมรหัสคดีไทยค่ะ ประกอบด้วยเรื่องสั้นสืบสวน 11 เรื่อง เช่น นากพระโขนงที่สอง นายสุวรรณถูกขโมย  ความลับแผ่นดิน  นายสวัสดิ์-“ปิตุฆาต”  ยาม้าบังกะโล   นายจรูญเศรษฐี  สร้อยคอร้อยชั่ง   จดหมายจากเมืองเประ
          ประพฤติการณ์ของนายทองอิน รัตนเนตร์ พระราชนิพนธ์รัชกาลที่ 6 ในพระนามแฝง รามจิตติ เป็นหนังสือควรค่าแก่การอ่านในวันนี้ เพื่อรำลึกถึงพระปรีชาในทางวรรณกรรม พระบิดาแห่งรหัสคดีไทย ค่ะ
เรื่องสั้นชุดนี้มีภาพวาดประกอบ ตามแบบวารสารอังกฤษ เพื่อช่วยเติมจินตนาการและเพิ่มอรรถรสในการอ่าน แต่ไม่อาจสืบสาวได้ ว่าเป็นลายเส้นของใครค่ะ
ภาพห้องของนายทองอินในเรื่องนายจรูญเศรษฐีนั้น  มีดาบและหมวกล่ากวาง แบบเดียวกับของเชอร์ล็อค โฮล์ม แขวนอยู่บนฝาผนัง แสดงว่าพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 6 ทรงมีเจตนาชัดเจนที่จะสร้างนักสืบทองอิน ถอดแบบจากเชอร์ล็อค โฮล์ม
          แต่ขณะเดียวกัน ก็ทรงพระราชนิพนธ์เรื่องสั้นนักสืบทองอินให้มีความเป็นไทย ทั้งในแง่บุคลิก ฉาก บทสนทนา และองค์ประกอบอื่นๆ ค่ะ นับว่านายทองอินเป็นตัวละครนักสืบคนแรกของไทยเลยทีเดียว
คดีที่นายทองอินสืบในยุคร้อยกว่าปีที่แล้ว มีทั้งเรื่องแบบไทยที่อิงผีปีศาจ เช่นนากพระโขนงที่สอง  เรื่องล้อวรรณกรรมอย่างระเด่นลันได  และเรื่องที่มีมุมมองการแพทย์ และวัฒนธรรมสากลอย่างน่าทึ่ง  เช่นการฆาตกรรมด้วยเข็ม  หรือกลเม็ดการสื่อสารด้วยกลการเขียนจดหมายซ่อนคำ
          ท้ายเล่มยังมีภาคผนวก ที่อัญเชิญลายพระหัตถ์ที่ทรงพระราชนิพนธ์เรื่อง The Second Ghost of Pra Kanong หรือนากพระโขนงที่สองไว้เป็นภาษาอังกฤษ ก่อนจะทรงดัดแปลงเป็นเรื่องสืบสวนในภาษาไทยด้วยค่ะ
          ประพฤติการณ์ของนายทองอิน รัตนเนตร์ พระราชนิพนธ์รัชกาลที่ 6 ในพระนามแฝง รามจิตติ เป็นหนังสือควรค่าแก่การอ่านในวันนี้ เพื่อรำลึกถึงพระปรีชาในทางวรรณกรรม พระบิดาแห่งรหัสคดีไทย ค่ะ

          “เมื่อเราบอกท่านแต่เพียงเท่านี้ ก็น่าจะทำให้ท่านออกติงอยู่บ้างแล้ว, แต่เรายังขอบอกให้ทราบอีกด้วยว่า เรื่องใหม่นี้เป็นเรื่องนักสืบอย่างเด็ดเดี่ยว ไม่แพ้เชอร์ล็อก โฮล์มสฺ ผู้มีชิ่อเสียงนั้นเลย”
คุณรัตนชัย เหลืองวงศ์งาม บรรณาธิการให้ข้อมูลว่า ”ทรงแปลตั้งแต่ยังพิมพ์ลงเป็นรายสัปดาห์ แปลจากนิตยสารเลย มาพิมพ์ลงในวารสารรายสัปดาห์ดุสิตสมิต ที่ทรงเป็นบรรณาธิการ”
นั่นหมายความว่า คนไทย เป็นชาติแรกๆ ที่ได้สัมผัสรสนิยายรหัสคดี หรือเรื่องสืบสวนสอบสวนของอกาธา คริสตี้ ผ่านนามปากกา รามจิตติ ที่ทรงใช้เพื่องานนิยายประเภทนี้โดยเฉพาะ
ทรงประเดิมด้วยเรื่อง คดีงานระบำฉลองชัย จากนั้นก็ตามมาอีกรวม 11 เรื่อง

          แค่ชื่อเรื่องที่มาจากคำแปลเดิมของรามจิตติ ก็ชวนให้อ่านนักหนาแล้ว ไม่ว่าจะ ไข่มุกหายอย่างแปลก ประพฤติการณ์ของพญาจิก อัครมหาเสนาบดีหาย คดีเรื่องห้องเช่าราคาถูก
แต่ละเรื่องทั้งสนุก ทั้งชวนให้ศึกษา ทั้งในแง่ของที่มา-ต้นฉบับ และสำนวนภาษา

          “เป็นการแปลครั้งแรกของงานอกาธา คริสตี้ ที่สำคัญกว่านั้น คือผู้ที่ทรงแปล คือพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว” บรรณาธิการเล่า
ปัวโรต์ผู้ชอบใช้เซลล์สมองสีเทาสืบด้วยปฏิภาณล้ำลึก การที่ทรงสนพระทัยในเรื่องสืบสวนลึกลับเช่นนี้ ทำให้โลกวรรณกรรมไทยมีสีสัน และมีพัฒนาการชั้นเชิงการเล่าเรื่องสนุกสนาน เป็นสากล ไม่แพ้ชาติใดในโลก
ประติภาณของมองสิเออร์ปัวโรต์ พระราชนิพนธ์แปลในพระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว หนึ่งในวรรณกรรมแปลชิ้นประวัติศาสตร์ ที่เราจะได้เพลิดเพลินไปกับอักษรภาษา และตามสืบค้นไปด้วยจินตนาการ
หนังสือที่อ่านได้อ่านดีมีคุณค่าต่อเซลล์สมองค่ะ
 
*** ขอน้อมรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณ ที่ทรงคุณูปการต่อแวดวงอักษรสาร เกื้อประโยชน์ต่อพสกนิกร โดยน้อมอัญเชิญเรื่องราวพระราชนิพนธ์แปล มาประเดิมในหน้านี้..ควรมิควรแล้วแต่จะทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม.